ทุกขสมุทัย (เหตุให้เกิดทุกข์) ได้แก่ตัณหา
ความดิ้นรนทะยานอยากของจิตใจคือดิ้นรนทะยานอยาก เพื่อที่จะได้ในสิ่งปรารถนา ดิ้นรนทะยานอยากเพื่อจะเป็นอะไรต่าง ๆ ดิ้นรนทะยานอยากที่จะไม่เป็นในภาวะที่ไม่ชอบต่าง
ๆ ตราบในที่คนไม่มีความดิ้นรนทะยานอยาก ก็ชื่อว่ายังเต็มไปด้วยความทุกข์ ถ้าหากไม่ได้
หรือได้มาไม่สมกับความทะยานอยาก ความทุกข์ก็เพิ่มปริมาณขยายตัวทับถมยิ่งขึ้น ความทะยานอยากนี้
เรียกว่า ตัณหา ซึ่งมีอยู่ ๓ ประการคือ
- กามตัณหา ความวุ่นวายยุ่งเหยิงที่เกิดขึ้นมาในโลกแต่ละวัน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ย่อมมีตัณหาเป็นเหตถ้าไม่ใช่กามตัณหา ก็เป็นภวตัณหา หรือรวมทั้งสองประการเลยทีเดียว ความเป็นจริงแสดงให้เห็นว่า ทุกครั้งที่มีตัณหา ความทุกข์ก็เกิดตามขึ้นมาทันที แต่มันอาจปรากฏอยู่ในภายใน คนส่วนมากจะเห็นมันได้ก็ต่อเมื่อมันเกิดขึ้นอย่างรุนแรงแล้วเท่านั้น ตัณหาทำให้สัตว์ทั้งหลายดื่มด่ำล้ำลึกลงไป ในกระแสคลื่นแห่งน้ำเค็มคืออารมณ์ต่าง ๆ แล้วลอยคออยู่ในธารน้ำเค็มนั้นเพราะอาศัยเครื่องล่อ คือความเพลิดเพลิงในกามตัณหา ความทะยาน ทรัพย์สมบัติเสียงสรรเสริญเยินยอ ชื่อเสียงเกียรติคุณ ความเด่นในหมู่คณะ ชัยชนะที่ตนปรารถนา อาหารและเสื้อผ้าอาภรณ์ที่ต้องใจ ที่อยู่อาศัยอันสวยหรู ความภาคภูมิใจในเชื้อชาติตระกูล ความหลงใหลในอารมณ์ปัจจุบัน และความขวนขวายเพื่อมีชีวิตอยู่ และแล้วบาปทั้งหลายก็หลั่งไหลมา เพราะความทะยานอยาก และความดิ้นรนนั้น มนุษย์เกิดมาจากตัณหาลอยคออยู่ในตัณหา เคยชินกับตัณหาจนเห็นตัณหาเป็นเพื่อน ถ้าขาดตัณหาแล้วกลัวว่าชีวิตจะขาดรสชาติ ในความเป็นจริงแล้ว ตัณหานั้น ถ้าเป็นเพื่อนก็เป็นได้แค่มิตรเทียม ไม่ใช่มิตรแท้ เพราะมันหลอกล่อให้กระหืด กระหอบนำทุกข์มาให้ด้วยถ่ายเดียว
- ภวตัณหา ความอยากเป็นนั่นเป็นนี่ หรือเจตจำนงธรรมชาติของมวลสัตว์ ที่ต้องการรักษาชีวิตและชาติพันธ์ของตนไว้ โดยธรรมชาติมนุษย์นอกจากอยากได้ปัจจัย ๔ มาบำรุงเลี้ยง อุปถัมภ์ชีวิตของตนแล้ว ความต้องการทางการเพศเป็นแรงกระตุ้นตามธรรมชาติอย่างหนึ่ง ซึ่งทางเศรษฐกิจถือว่าเป็นปัจจัยที่ ๕ ของมวลมนุษย์ และสัตว์ที่เกิดมาจากกามารมณ์ทั้งหมด ตัณหาที่ไม่ได้รับการควบคุมโดยศีลธรรมนั้นอาจทำให้เศรษฐกิจไม่มั่นคง หรืออาจทำลายเศรษฐกิจด้วยก็ได้ ทั้งนี้เนื่องจากตัณหาเริ่มต้นด้วยอวิชชา มีอัตตาคือตัวตน เป็นศูนย์กลาง การแสวงหาสิ่งใดก็ตาม ย่อมจะมุ่งเพื่อให้ตนได้เสพเสวยเวทนาอันอร่อย การที่จะได้มาซึ่งที่ตนปรารถนานั้น ไม่เลือกวิธีการปฏิบัติเพียงให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ตนต้องการ แม้ผิดศีลธรรมก็ย่อมทำได้ ความอยากมีชีวิตอยู่เป็นอีกสาเหตุหนึ่ง ที่ทำให้มนุษย์และสัตว์กระเสือกกระสนเพื่อรักษาชีวิตของตนไว้ ไม่ว่าชีวิตนั้นจะลำบากยากเข็ญสักเพียงใดก็ตาม โดยธรรมชาติชีวิตมีอันตรายอยู่รอบด้าน เช่นอันตรายจากสัตว์ร้าย อันตรายจากมนุษย์ด้วยกันเอง อันตรายจากความประมาททั้งของตนเอง และผู้อื่น เช่นอุบัติเหตุต่าง ๆ เป็นต้น อันตรายจากโรคภัยไข้เจ็บ หรือแม้กระทั่งภัยธรรมชาติ ต่าง ๆ
- วิภวตัณหา ความอยากไม่มีไม่เป็น คืออยากหนีให้ไกล จากสภาพที่ตนเป็นเกิดความลำบากขึ้นในความเป็นอย่างนั้น เพราะอุปสรรค หรือเพราะความพอใจของตนเปลี่ยนไป บุคคลอยากเป็นอย่างหนึ่ง เพราะภวตัณหาชักจูงไป เมื่อได้เป็นแล้วเกิดใจของตนเปลี่ยนไป อยากจะให้พ้นจากสภาพนั้น แต่มีเหตุปัจจัยอื่นคอยหน่วงเหนี่ยวไว้ เพราะสภาพของโลก และชีวิตไม่ใช่สิ่งที่บุคคลจะพึงได้ตาม ปรารถนาทุกอย่าง ในเวลาที่ต้องการเสมอไป ย่อมสมปรารถนาบ้าง ไม่สมปรารถนาบ้าง ขัดความปรารถนาบ้าง บุคคลย่อมอืดอัด ขัดในใจในความขัดข้องนั้น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น